Tại Đà Lạt, Việt Nam, một liên danh Hà Lan - Việt Nam do Fresh Studio dẫn đầu đã hoàn thành dự án thí điểm kéo dài 30 tháng nhằm cải thiện quản lý nước trong canh tác rau trong nhà kính. Với sự hỗ trợ của Partners for Water, dự án đã đưa vào áp dụng hệ thống thu gom nước thoát và khử trùng bằng tia UV để giảm thất thoát dinh dưỡng.
Kết quả cho thấy các nhà vườn trồng ớt chuông tham gia dự án tiết kiệm được đến 40% lượng phân bón và giảm 35% lượng nước sử dụng. Ông René van Rensen từ Fresh Studio giải thích cách hệ thống vận hành và những điều kiện cần có để nhân rộng mô hình.
Trên vùng cao nguyên Đà Lạt, nhà kính trải dài khắp các sườn đồi. Bên trong, rau được trồng trên giá thể thay vì đất - phương pháp giúp tăng năng suất và kiểm soát tốt hơn việc cung cấp nước và dinh dưỡng. Tuy nhiên, đằng sau hiệu quả đó là một sự thất thoát ít ai thấy. “Khi trồng trên giá thể, cây trồng cần nhiều nước hơn từ 20 đến 30%,” ông Van Rensen cho biết. “Nếu không có hệ thống thu gom, lượng nước dư này sẽ chảy đi và bị lãng phí.” Ở Hà Lan, lượng nước này thường được tuần hoàn lại trong hệ thống khép kín.
Đối với nhà vườn trồng rau trong nhà kính tại Việt Nam, cải thiện quản lý nước không chỉ vì mục tiêu bền vững mà còn giúp giảm chi phí đầu vào và đảm bảo sản xuất lâu dài. Khi giá phân bón tăng và nguồn nước ngày càng chịu áp lực, những giải pháp thiết thực như tái sử dụng nước thoát ngày càng trở nên cần thiết.
Để giải quyết vấn đề này, liên danh gồm Fresh Studio, Ridder, Royal Brinkman và HollandDoor đã đưa vào áp dụng hệ thống tuần hoàn nước thoát khép kín. Bằng cách thu gom, khử trùng và tái sử dụng nước thoát, nhóm dự án hướng đến cải thiện quản lý nước, đồng thời giảm cả chi phí lẫn tác động đến môi trường.
Biến nước thoát thành nguồn tài nguyên
Trong hệ thống trồng trên giá thể, một phần nước tưới chảy ra khỏi chậu thành nước thoát. Ở Hà Lan, luật pháp bắt buộc phải thu gom và tái sử dụng lượng nước này. Tại Việt Nam, đây chưa phải là cách làm phổ biến. “Nước cứ thế ngấm xuống đất,” ông Van Rensen giải thích. “Toàn bộ dinh dưỡng cũng trôi theo. Cuối cùng, chúng có thể đi vào nước ngầm hoặc nước mặt. Như vậy là vừa lãng phí nước, vừa gây ô nhiễm.” Đồng thời, bản thân nguồn nước hầu như không mất tiền. “Nếu nông dân cần thêm nước, họ chỉ việc khoan sâu hơn,” ông nói. “Mười năm trước, nông dân bơm nước ở độ sâu 30 mét. Giờ họ phải khoan xuống tới 100 mét.”
Động lực thực sự để tái sử dụng nước thoát lại nằm ở chỗ khác: “Phân bón là một trong những khoản chi phí lớn nhất trong sản xuất rau hoa,” ông Van Rensen nhận định. “Trong sản xuất rau nhà kính trên giá thể, phân bón có thể chiếm đến 40% chi phí đầu vào.” Cây trồng không sử dụng hết dinh dưỡng trong dung dịch phân bón. Bằng cách thu gom và tái sử dụng nước thoát giàu dinh dưỡng, nhà vườn có thể giảm đáng kể chi phí này. “Điều đó có nghĩa là họ có thể thu hồi vốn đầu tư trong vòng hai đến ba năm.”
Kết quả rõ ràng thúc đẩy nông dân áp dụng
Ban đầu, các nhà vườn khá dè dặt. Chi phí lắp đặt toàn bộ hệ thống từ 75.000 đến 100.000 đô la Mỹ. “Đó là một khoản đầu tư lớn,” ông Van Rensen thừa nhận. “Nông dân ngần ngại là điều dễ hiểu. Nhưng khi kết quả bắt đầu hiện rõ, mức độ quan tâm tăng lên nhanh hơn.”
Thấy được hiệu quả, cả hai nhà vườn tham gia đều tự bỏ vốn mở rộng diện tích lắp hệ thống thu gom nước thoát. “Trong thời gian dự án, một trang trại đã phủ hệ thống trên toàn bộ diện tích (1 hecta), trang trại còn lại phủ khoảng 50% (1,5 hecta),” ông Van Rensen cho biết. Nhà vườn có ba hecta đang tiếp tục mở rộng hệ thống, đặt mục tiêu phủ kín toàn bộ diện tích vào năm 2027. “Ở Việt Nam, nông dân có thể hoài nghi,” ông Van Rensen nói. “Nhưng khi họ thấy cái gì đó hiệu quả, họ thường bắt tay làm rất nhanh.”
Vượt ra ngoài phạm vi nhà kính
Dự án cũng góp phần vào thảo luận rộng hơn về quản lý nước tại Đà Lạt. Việc nhà kính phát triển nhanh đã góp phần gây ngập lụt cục bộ khi mưa lớn. “Nhà kính đôi khi bị xem là một phần của vấn đề,” ông Van Rensen nói. “Nhưng chúng cũng có thể là một phần của giải pháp.” Theo ông, nếu mỗi nhà kính được yêu cầu thu gom và trữ nước mưa – cách làm đã được áp dụng rộng rãi trong ngành nhà kính Hà Lan – thì vừa có thể giảm đỉnh lũ, vừa giảm khai thác nước ngầm. Liên danh đang chia sẻ những ý tưởng này với Đại sứ quán Hà Lan để tìm hướng đối thoại chính sách. “Thay đổi quy định cần có thời gian,” ông nói. “Nhưng những dự án như thế này cho thấy điều gì là khả thi.”
Xây dựng niềm tin để nhân rộng
Với ông Van Rensen, có một bài học nổi bật. “Để nông dân áp dụng giải pháp, điều rất quan trọng là phải chứng minh được kết quả rõ ràng,” ông nói. “Vì vậy, một điểm trình diễn mà nông dân có thể đến tham quan là rất hữu ích.” Ông nhấn mạnh, điều quan trọng không kém là sự hiện diện tại địa phương. “Một đối tác địa phương vững mạnh và một đội ngũ sát sao thực tế là điều không thể thiếu. Nếu không có người tại chỗ hiểu bối cảnh địa phương và xử lý vấn đề nhanh chóng, việc triển khai sẽ rất khó khăn.”
Dựa trên những kinh nghiệm này, liên danh hiện đặt mục tiêu có thêm từ hai đến năm nhà vườn áp dụng hệ thống trong những năm tới. Bằng cách kết hợp công nghệ nước của Hà Lan với tinh thần kinh doanh của nông dân địa phương, dự án cho thấy cải thiện quản lý nước có thể mang lại lợi ích cả về môi trường lẫn kinh tế. Như ông Van Rensen kết luận: “Nếu kết quả rõ ràng và hệ thống chứng minh được độ tin cậy, nông dân sẽ tự quyết định.”
Hoạt động này thuộc dự án “Cải thiện nguồn nước sẵn có và an toàn thông qua tối ưu hóa tưới tiêu và bón phân cho nhà vườn trồng thủy canh tại Việt Nam”, được triển khai trong khuôn khổ chương trình Partners for Water.
Đối tác thực hiện dự án:
- Ridder Group
- Royal Brinkman
- HollandDoor
- Fresh Studio
Để biết thêm thông tin về dự án, vui lòng liên hệ:
Mr. René van Rensen
Giám đốc điều hành - Kiêm giám đốc nghiên cứu và phát triển cây trồng
Email: info@freshstudio.vn
Chương trình Partners for Water do Cơ quan Doanh nghiệp Hà Lan (RVO) thực hiện thay mặt cho các Bộ của Hà Lan: Bộ Cơ sở hạ tầng và Quản lý nước; Bộ Ngoại giao; Bộ Kinh tế và Chính sách Khí hậu; và Bộ Nông nghiệp, Tự nhiên và Chất lượng Thực phẩm.
Xem thêm thông tin tại: www.partnersvoorwater.nl




























